elektrik malzemeleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
elektrik malzemeleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

15 Mart 2014 Cumartesi

röle ile kontaktör sürmek

röle relay contactor

Bilenler için gayet basitte olsa bilmeyenler için sıkıntılı bir durumdur kontaktör çalıştırmak. Yapılan devrede ki röle ile yüksek güçlü cihazlar çalıştırılmak istendiğinde mutlaka kontaktör kullanmak gerekiyor. Hele bir de endüktif yük kullanılacaksa röleler kullanılamaz, arıza yapacaktır.

Görselde de görüldüğü gibi şebeke fazımızı kontaktör A1 ucuna bağlıyoruz. Kontaktörlerde A1 ve A2 arasında çekme işlemini sağlayan bobin bulunur. Çoğu kontaktörde A2 ucu 2 tane olabilir. Birisine bağlantı yapmanız yeterli.

A2 ucunu da rölemizin com noktasına bağlıyoruz. Rölelerde de COM NC NO pinleri bulunur. Notr ucunuda rölemizin no pinine bağlıyoruz. Böylelikle röle çekince kontaktörde çekecektir. Kontaktör 110 volt yada 48 volt gibi besleme değerleride alabilir. Kullandığınız sisteme göre değişebilir.

Bunların açılımı şu şekildedir; (bilgiler kontaktörler için de geçerlidir, görselde kontaktörün 13-14 no bağlantıları görülüyor)

com : ortak pin

nc  : normalde kapalı pin (röle çekmez iken kısadevredir)

no  : normalde açık devre pin (röle çektiğinde kısadevredir) örneğin:



Snubber Devresi Kulanımı: 
Kontaktöre bağladığınız yük nedeniyle, kontaktör kontaklarında ark oluşabilir. Bu ark nedeniyle kontrol devrelerinizde kilitlenme sorunları oluşabilir. Bunları gidermek amacıyla aşağıdaki snubber devresi kullanılabilir. Devre kontaktör kontağına paralel bağlanır:


Dikkat: Yazıda anlatılan uygulamalar insanlar için tehlikeli gerilim altında çalışmanızı gerektirebilir. Kontaktör yada röle kontaklarında / bobin uçlarında yüksek gerilimler olabilir.

devamını oku ...

5 Ekim 2009 Pazartesi

grup priz ara kablo yapımı

grup priz ara kablo yapımı


Konu basit gibi görünsede elektrik elektronik işlerinde yeni olan arkadaşlar için faydalı olacağına inanıyorum. Aslında hazır satılan grup prizler (ara kablolar) kullanılarak elektrik ihtiyacı karşılanabilir. Ama özel durumlarda kendiniz istediğiniz ölçülerde ara kablo yapmak isteyebilirsiniz. 20 m. veya daha uzun ara kablo ihtiyacınız olduğunda olduğunda, 2.5 mm. kesitli bir kablo ile ara kablo yapmak isterseniz kendiniz yapabilirsiniz.
Hazır ara kablolardan bahsetmişken bir noktayı belirtmek isterim. Bağlantılarında gevşeklikler olabiliyor ve cihazlarınızın arızalanmasına neden olabilir. Bir arkadaşım satın aldığı hatalı ara kablo nedeniyle 2 pc hoparlörünü yakmıştı. En sonunda hatanın ara kablosunda olduğunu farkettik. Yeni bir ara kablo aldığınızda kullanmadan önce içini açıp bir kontrol etmekte fayda var.
Ara Kablonun Yapılışı:Öncelikle ilk yapılması gereken kaç metre kabloya ihtiyacınız olduğu ve kaç cihazın çalışacağıdır. Ona göre kablonuzu ve istediğiniz sayıdaki grup prizinizi temin edin. Ben 3'lü bir grup priz kullandım. Bir başka noktada kablonuzun kesitidir. 1500 watt'a kadar 1.5mm kesitli kablolar kullanılabilir. Ama 1500 wattan yukarısı için 2.5mm kesitli ttr kablo kullanmak gereklidir.
grup priz takoz
Dilerseniz grup prizi anahtarlı modellerden alarak enerjiyi istediğiniz zaman kapatabilirsiniz.

Sarı kablo her zaman toprak hattı olarak bağlanmalıdır. Standart olarak elektrik tesisatlarında da sarı renkli kablo toprak olarak belirlenmiştir.Sarı 3 fazlı sistemlerde nötr olarak kabul edilir. Ancak bizim yapacağımız tek fazlı bir ara kablo olduğu için toprak olarak bağlıyoruz.


fiş
Mavi ve kahveringi kablolar ile faz ve nötr bağlantımızı resimdeki gösterildiği gibi yapıyoruz. Fişi kapatırken vidanın kabloya zarar vermeyecek şekilde sıkılmasına dikkat edilmeli.

Grup priz kısmında da ortadaki hat toprak hattıdır. Yanlarda ki hatlara ise faz ve nört uçları mavi ve kahverengiyi bağlıyoruz. Kapağı kapatırken bakır dağıtıcların tam oturmasına ve kablonun kapak tarafından ezilmemesine dikkat edilmeli. Kabloların takıldığı klemensler çok güzel bir şekilde sıkılmalı.


NOT: Bağlantıları tam olarak yapıp grup priz ve fişi kapatmadan fişi elektrik prizine takmayınız. Elektrik çarpabilir.
devamını oku ...

29 Temmuz 2009 Çarşamba

transformatörler ve kullanıldıkları yerler

Transformatör sargılarından birisine uygulanan bir alternatif gerilim elektromanyetik endüksiyon yolu ile diğer sagılardan aynı frekansta fakat değişik gerilimde ve akımı da dönüştüren ve hareketli parçası olmayan elektrik makineleridir.Tranformatörler daha çok enerji iletimi ve dağıtımında kullanılır. Bunun yanı sıra elektronikte de kullanıldığı yerler vardır.

Elektrik enerjisinin santralardan kullanımı olanlarına iletimi sırasında hatlarda ısı şeklinde güç kaybı ve gerilim düşümü olur. Bunu önlemek veya askariye indirmek için güç sabit tutulup gerilim yükseltmesi gerekir. Gerilim yükselince güç sabit kaldığına göre akım değeri düşer. Böylece hatlarda kullanılan iletken kesitleri küçülür ve sonuçta gerilim yükseltilmesi hem güçü kaybını azaltmış hem de ekonomik açıdan fayda sağlamış olur. Armatürlerde 400 W ile 35 KW arasında üretilen alternatif gerilim transformotürler aracı ile daha büyük gerilim değerlerine yükseltilerek enerji iletimi hatları ile dağıtım bölgelerine iletilir. Dağıtım bölgelerine gelen bu yüksek gerilim ile transformatörlerle kullanılacak gerilim değerine düşürülür.İşte transformatörler gerilim yükseltmeleri nedeni ile yükseltici transformatörler ve düşürümeli nedeni ile düşürücü transformatörler olarak iki kısımda ayrılır. Transformatörlerle düşürülen ve yükseltilen gerilimler değerlerine göre isimlendirilmesi. Bunlar ;

Alçak Gerilim (AG) 0-1 kV
Orta Gerilim (OG) 1,3,5,6,10,15,20,25,30,35 kV
Yüksek Gerilim (YG) 45,60,110 kV
Çok Yüksek Gerilim (ÇYG) 150,220,380,400 kV

Hareketli parcaları olmadığından ve manyetik kayıpları konstriksiyon yapısı ile en aza indirgenmesi ile elektrik makineleri içersinde verimleri en yüksek (196.6) civarında olan transformatörlerdir. Transformatörler 750 kV’ a kadar gerilimlerde ve 1 VA birkaç yüz mVA kadar güçlerde yapılır.
Transformatörün Sınıflandırılması


Transformatörün çeşitli özellikleri dikkate alınarak sınıflandırılır. Bu sınıflandırmalar şu şekil özetlenebilir;


Manyetik nüvenin yapılış şekline göre;


Çekirdek tipi
Mantel tipi
Dağılmış tip nüveli,
Faz sayısına göre;
Primer ve sekonder aynı sayıya faza sahip olanlar,
Primer ve sekonder farklı sayıda faza sahip olanlar.
Soğutma şekline göre;
Kuru transformatörler
Yağı transformatörler
Kuruluş yerine göre;
İtip transformatörler
Açık hava tipi transformatörler
Sargı tipine göre;
Silindirk sargılı
Dilimli sargılı
Çalışma prensiplerine göre;
Sabit gerilimli
Sabit akımlı
Sargı durumlarına göre;
Yalıtılmış sargılı
Oto trabsformatörler
Soğutucu cinsine göre;
Hava ile soğutulanlar
Yağ ile soğutulanlar
Su ile soğutulanlar
Kullanılış amaçlarına göre;
güç transformatörleri
ölçü transformatörleri
çeşitli aygıt, makineler yerlerde kullanılan transformatörler.


Transformatörlerin Yapıları
Transformatörler ince, özel silisli saçlardan oluşan kapalı bir manyetik gövde ile bunun üzerine sarılmış iletkenlerle sarılan sargılardan oluşur. En basit şekilde transformatörler iki sargı bulunur. Bu sargılardan birine Primer veya birinci devre ötekine ise Sekonder ve ikinci devre adı verilir. Primer ve sekonder sargılarının birbirleri ile elektriksel bir bağlantısı yoktur. Ancak özel olarak yapılan oto transformatörlerinde her iki sargı elektriksel olarak birbirleri ile bağlantılıdır.

Transformatörlerin Çalışma Prensibi
Transformatörün primer sargılarına doğru gerilim uygulandığında, demir nüve üzerindeki gene bir manyetik alan oluşur. Ancak bu manyetik alan, sabit bir alandır. Bu alanın yön ve şiddeti değişmediğinden sekonder sargılarında emk endüklenmesi söz konusu olamaz. Çünkü endüksiyon kurallarına göre, değeri değişe manyetik alanlar tarafından etiketlenen sargılarda endüksiyon gerilimleri oluşabilir. Doğru akımın verilişi ve kesilişi sırasında sekonderde endüksiyon gerilimleri görülebilir. Ancak manyetik alanın değişimi sürekli olmadığından transformatörler doğru akımda kullanılmazlar.

TRANSFORMATÖRLERİN BOŞTA VE YÜKLÜ ÇALIŞMALARI VE VEKTÖR DİYAGRAMLARI

Boşta Çalışma Akımı ve Etkileri

Primer devresine alternatif bir gerilim uygulanan transformatörün ikinci devresine herhangi bir yük bağlanmazsa(yani ikinci devre uçları açık bırakılırsa), bu çalışma şekline transformatörün boşta çalışması denir.
Transformatörün Yüklü Çalışması
İkinci devre uçlarına omik bir yük bağlıdır. Transformatörün primeri alternatif bir gerilimle bağlandığında gecen akım bir Æ akısı oluşturur. Æ akısı primer sargılarında uygulanan gerilime yakın ve ters yönde bir E1 Emk endükler. Sekondere bağlanan yük nedeni ile de bu sargılardan bir I2 akımı dolaşmaya başlar. I2 akımı sekonder sargılarında kendisini oluşturan Æ akısına ters yönde bir Æ2 akısı oluşturarak Æ yi zayıflaması, primerde endüklenen E1 emk si de etkileyerek küçülmesine neden olur.


TRANSFORMATÖRLERİN EŞDEĞER DEVRELERİ, ÇEŞİTLİ YÜKLERDE ÇALIŞMALARI VE REGÜLASYONLARI


Transformatörlerin Eşdeğer Devreleri


Boşta çalışan bir transformatörde yalnız primer sargılarında bir gerilim düşümü söz konusudur. Sekonderde bir yük bulunmadığı ve akım geçmediği için gerilim düşümü olmaz. Boşta çalışan bir transformatörün eşdeğer devresi; Sekondere bir yük bağlandığında, b sargılardan gecen akım oluşturduğu kacak akı reaktansı ile sargıların omik direncinin neden oldukları gerilim düşümlerini şekilde görebiliriz.
Regülasyon
Bir transformatörde primer gerilimi anma değerinde sabit tutulup, sekonderden anma yük akımı çekilirse, sekonder geriliminin boştaki değerine göre değiştiği görülür. Sekonderin boş ve tam yüklü durumdaki gerilimleri arasındaki farka transformatörün GERİLİM DEĞİŞMESİ veya GERİLİM REGÜLASYONU denir. Bu farkın, tam yüklü durumdaki sekonder gerilimine oranına GERİLİM REGÜLASYON YÜZDESİ adı verilir. Bu yüzde Avrupa ve Amerika Standartlarına göre değişik şekillerde değerlendirilmektedir.



Hat trafoları hakkında ayrıntılı bilgiler için buraya tıklayınız...


Transformatör arızalarının incelenmesi konusunda hazırlanmış pdf dokümanı buraya tıklayarak indirebilirsiniz...
devamını oku ...

18 Haziran 2008 Çarşamba

kaçak akım röleleri kar




Elektrik tesisatında kaçak akım olması durumunda, kaçağı fark ederek devreyi açan anahtarlara kaçak akım koruma rölesi (KAR) denilir. 1 fazlı (220v.) ve 3 fazlı modeller (380v.)mevcuttur.

Kaçak akım rölesi (KAR) doğru çalışmak için iyi bir topraklamaya ihtiyaç duyar. Toprak hattının düşük bir toprak direnci olmalıdır. KAR, herhangi bir tesisatın hattından gelen ve dönen akımların toplamının eşit olması esasına göre çalışırlar. Yani fazdan geçen akımla notr uçlarında geri gelen akımın aynı olması gerekir. Bir kaçak durumunda KAR arada ki akım farkını hisseder ve devreye girer anahtarı açar. Böylelikle elektrik akımının zararlarından insanlar veya cihazlar korunmuş olur.

10 ma 30ma. 100ma. 300 ma. Anahtar açma akımı olan çeşitleri mevcuttur. İnsanları kaçak elektrikten korumak için 30 ma. Modeller seçilmelidir. Ancak en önemli nokta tesisata takılacak KAR. iyi bir marka olmalıdır. Kalitesiz markalar çabuk bozularak devre dışı kalmaktadır. 300 ma. Modeller ise yangına karşı koruma için kullanılır.

Şu anda kaçak akım röleleri ile ilgili bir şeyler arıyorsanız buradaki yazıda ilginizi çekebilir.
devamını oku ...

6 Haziran 2008 Cuma

regülatörler

Şebeke voltajındaki düşüşlere ve yükselmelere karşı cihazları korumak için geliştirilmiş cihazlardır. Voltajın 200 volt altına düştüğü yerlerde kullanılmalıdırlar. Ancak voltaj yükselmeleri durumunda ups.ler kadar hızlı tepki veremezler ve cihazların arızalanmasına neden olabilirler. Şebeke voltajının aniden 300 volta yükselmesi durumunda bir on-line ups çok daha iyi koruma sağlar. 160 volt ac. İle 250 volt ac. Aralığındaki voltajları sabitlerler. 3 fazlı ve tek fazlı modelleri mevcuttur.

Aşağıda bazı regülatör resimleri verilmiştir.







devamını oku ...

25 Nisan 2008 Cuma

faz koruma röleleri

3 Faz ile çalışan (380v.) cihazları ve makinaları şebeke voltajındaki dengesizliklerden korumak için kullanılan cihazlardır. 3 fazdan birisinin veya ikisinin kesilmesi durumunda devreye girerek koruma sağlar. Ayrıca ptc bağlantısı yapılarak aşırı ısıya duyarlı hale getirilerek ısınma kontrolünde de kullanılır.

1-2-3 nolu uçları no ve nc (açık-kapalı) kontaklardır. Korunan cihaz bu kontaklar yardımıyla devreden çıkarılabilir. PTC uçlarına ısı ile direnci değişen direnç (ptc) bağlanır. Böylelikle aşırı ısınma durumunda da cihaz devreden çıkarılabilir. N- notr ucudur. L1-L2-L3 3 faz girişleridir.

devamını oku ...

6 Nisan 2008 Pazar

ups kesintisiz güç kaynakları

Elektrikle çalışan cihazları (bilgisayarlar, elektronik cihazlar, bilgisayar ağlarında kullanılan sunucular vb.) elektrik kesintisi durumunda çalışmalarını sağlamak ve onları şebekedeki gerilim değişimlerinden korumak için kullanılan içerisinde akü buluna cihazlardır.


En basit anlatımla, 12 voltluk dc. Bir voltajı 220 volt seviyesine yükselten cihazlarda denilebilir. İnvertör, konvertör gibi isimlerde verilmektedir.
Kendi başına bir sistemin elektriğini sürekli karşılamak amacıyla değil, sadece gerekli olduğu anda kısa bir süre için elektrik kesildiğinde otomatik devreye girerler. Aslında jeneratörlerin en büyük yardımcıları olduğu da söylenebilir. Elektrik kesintisi durumunda jeneratörler 1 kaç dakika içerisinde devreye girerler. İşte bu aradaki zaman içinde ups sayesinde elektrikle çalışan cihazları güvenle kullanabiliriz.


On-line ve Off-line modelleri mevcuttur. On-line model sürekli besleme yapar, Off-line ise sadece elektrik kesintisinde çalışır. On-line modeller tercih edilmelidir. 200 wattan 300kilowata kadar güçte olan modelleri mevcuttur. İç yapısında düşük dc. Voltajı yüksek ac. Gerilime çeviren bir invertör bulunur. İnvertör trafo frekansı 20khz.dir. 3 fazlı ve tek fazlı modelleri mevcuttur.



devamını oku ...

20 Mart 2008 Perşembe

kontaktörler

İçerisindeki bobine uygulanan dc. veya ac. gerilim ile manyetik alan oluşturup kontaklarını çekerek gerilimi kesen veya ileten elektrik malzemesidir. Gelişmiş röleler olarak da düşünülebilir. Düşük gerilim altında çalışırlar. Yüksek akım altında çalışan modelleri de mevcuttur.
Başta elektrik motorları olmak üzere; konpanzasyon, aydınlatma, ısıtma gibi elektrik tesislerinin kablo ile uzaktan kumanda edilmelerine imkan sağlar. Termik röleler ile kullandığında cihazları ve tesisleri aşırı yüklere karşı korurlar.



3 faz kontrol edilebilen bir kontaktör

Üzerlerinde yük kontaklarının yanı sıra ikaz devreleri için NO (normalde açık) ve NC (normalde kapalı) kontakları mevcuttur. İstenirse ilave ikaz kontakları üzerine monte edilebilir. A1 ve A2 bobin besleme uçlarıdır.Çok küçük ikaz gerilimleri ile yüksek güçleri kontrol etmemizi sağlarlar.



3 faz ve ikaz kontağı bulunan kontaktör

900 KiloWatt yük çalıştırabilecek modelleri vardır. Besleme gerilimleri 12 volt dc veya ac gerilimden 1000 volta kadar değişen tipleri mevcuttur.
Kontaktör bakımı hakkındaki yazıya buradan ulaşabilirsiniz...



devamını oku ...